Senolityki

Nowe leki w walce ze starzeniem się

W 2015 roku naukowcy z The Scripps Research Institute oraz Mayo Clinic odkryli nowe substancje, które mogą znacznie przedłużyć życie. Leki te, nazwane senolitykami, mogą skutecznie wpływać na zjawisko śmierci komórkowej, przedłużać żywotność komórek w ciele człowieka i usprawniać ich funkcjonowanie w tkankach. W założeniu mają likwidować osłabienie i spadek odporności organizmu związane z wiekiem i „zużywaniem się” organów.

Starzejące się komórki przyczyną chorób

Okres życia komórek ciała jest dość krótki i różni się w zależności od organu, który budują. Komórki wyściełające wnętrze jelit mogą żyć zaledwie kilka dni, komórki naskórka dwa tygodnie, zaś komórki kostne – nawet dziesięć lat. Wraz ze starzeniem się, komórki te tracą zdolność do podziału i zastępowalności, a w efekcie organy nie regenerują się. Dodatkowo, jak odkryli amerykańscy naukowcy ze wspomnianych instytutów, wraz z wiekiem nie wszystkie stare komórki są usuwane z organizmu przez system immunologiczny. Zamiast tego upodabniają się one do komórek nowotworowych, akumulują się w tkankach i – mówiąc w skrócie – oddziałują na inne komórki, wywołując ich przedwczesne starzenie się. Prowadzi to do chronicznych stanów zapalnych, obniżenia odporności organizmu i wydolności organów, a także znacząco zwiększa ryzyko wystąpienia raka i innych chorób podeszłego wieku: cukrzycy, zapalenia stawów, osteoporozy, demencji.

Czym są i jak działają senolityki?

Naukowcy pracujący nad zagadnieniem aptozy – czyli umierania komórek – zauważyli, że stare komórki wytwarzają specjalne białka uodparniające je na śmierć. Zwalczanie tych białek farmakologicznie mogłoby z kolei zabijać stare komórki i w konsekwencji hamować ich oddziaływanie na zdrowe tkanki. W tym celu wykorzystano dwa specyfiki: antynowotworowy dasatinib oraz kwecertynę, działającą przeciwzapalnie i przeciwalergicznie.

Badania przeprowadzone na myszach wykazały, ze oba senolityki z sukcesem zabijały stare, niefunkcjonujące komórki. Dasatinib szczególne działanie wykazał w stosunku do wiekowych komórek tłuszczowych, zaś kwecertyna najlepiej oddziaływała na komórki śródbłonka oraz szpiku kostnego. Stosowanie obu leków naraz dało naprawdę zadowalające efekty:

  • polepszenie się układu krążenia (wydolność serca, odporność naczyń krwionośnych)
  • poprawienie się ogólnej kondycji fizycznej
  • zmniejszenie się osteoporozy
  • poprawa stanu komórek mięśniowych
  • spowolnienie degeneracji rdzenia kręgowego
  • zmniejszenie się dysfunkcji nerek
  • szybszy powrót do zdrowia przy drobnych problemach ze zdrowiem
  • lepsze samopoczucie

Pożądane efekty pojawiły się już po pierwszej dawce leku w przypadku młodszych osobników oraz po pięciu dniach w przypadku osobników starszych. Efekty natomiast utrzymywały się nawet przez siedem miesięcy.

Pozytywne działanie senolityków na ludzki organizm

Sukces stosowania senolityków na myszach skłonił naukowców do powtórzenia testów in vitro i otworzenia drogi do podania leku ludziom, by dokładnie nakreślić działania niepożądane i znaleźć kolejne substancje, które mogłyby zabijać stare, niefunkcjonalne komórki.

W 2019 roku przeprowadzono zakończone sukcesem badania na 19 pacjentach ze zwłóknieniem płuc oraz dysfunkcjami nerek, ale badania in vivo potrwają jeszcze przynajmniej kilka lat. Niemniej jednak działanie senolityczne, choć w bardzo ograniczonym zakresie może wykazywać większa liczba substancji bioaktywnych zawartych m.in. w miodzie, borówkach, owocach cytrusowych, zielonych warzywach oraz herbacie.